ZUS / PIT

Składki ZUS i zdrowotna przedsiębiorcy i wspólnika — kto płaci, ile i od czego

Obowiązek płacenia składek ZUS i składki zdrowotnej wynika z tytułu do ubezpieczeń, a nie z formy opodatkowania ani z samego wyboru spółki. Pokazujemy, kto podlega składkom — od JDG po jedynego wspólnika spółki z o.o., komplementariusza SKA i członka rady nadzorczej — ile zapłaci w 2026 r. i co odliczy w PIT.

Zbyszko Pora, doradca podatkowy nr 14787Publikacja: 24 września 2026 r.Czas czytania: ok. 12 minut

Przedsiębiorca i wspólnik pytają zwykle, ile w 2026 r. kosztują składki ZUS i składka zdrowotna. To jednak drugie pytanie — pierwszym jest tytuł do ubezpieczeń. Obowiązek nie wynika z formy opodatkowania ani z tego, czy działasz osobiście, czy przez spółkę, lecz z katalogu tytułów w ustawie. Jedyny wspólnik spółki z o.o. i wspólnicy spółek osobowych — poza akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej (SKA) — w nim są, a wspólnik wieloosobowej spółki z o.o. — nie. Pokazujemy, kto płaci, od jakiej podstawy i ile, jak działa zbieg z etatem, co odliczysz w PIT i co wiadomo o 2027 r.

Tytuł do ubezpieczeń decyduje, nie nazwa spółki

O tym, czy płacisz składki, rozstrzyga tytuł do ubezpieczeń wynikający z katalogu ustawowego — nie wysokość zysku ani wypłaty ze spółki.

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa) w art. 8 ust. 6 określa, kogo uważa się za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność. Według poradnika ZUS o stanie prawnym na 1 stycznia 2026 r. są to m.in. przedsiębiorca, wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., wspólnicy spółki jawnej, komandytowej i partnerskiej, akcjonariusz prostej spółki akcyjnej (PSA) wnoszący pracę lub usługi oraz komplementariusz SKA. Odrębne tytuły mają członek rady nadzorczej wynagradzany za pełnienie funkcji oraz — tylko w ubezpieczeniu zdrowotnym — osoba powołana do pełnienia funkcji.

Opracowania, według których akcjonariusz PSA wnoszący pracę lub usługi i komplementariusz SKA nie płacą składek, opisują stan sprzed — odpowiednio — 1 lipca 2021 r. i 1 stycznia 2023 r.

Kto podlega ubezpieczeniom — tytuły i podstawa prawna (stan na 23 września 2026 r.)

OsobaUbezpieczenia społeczneUbezpieczenie zdrowotnePodstawa prawna / źródło
Przedsiębiorca wpisany do CEIDG, wspólnik spółki cywilnejemerytalne, rentowe, wypadkowe; chorobowe dobrowolnewedług formy opodatkowaniaart. 8 ust. 6 ustawy systemowej; ZUS
Wspólnik spółki jawnej, partner spółki partnerskiejobowiązkowewedług formy opodatkowaniaart. 8 ust. 6 ustawy systemowej; ZUS
Komplementariusz i komandytariusz spółki komandytowejobowiązkowe830,58 złart. 8 ust. 6 ustawy systemowej; art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach
Jedyny wspólnik spółki z o.o.obowiązkowe od wpisu spółki do KRS albo nabycia udziałów830,58 zł z każdej spółkiart. 8 ust. 6 ustawy systemowej; art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach
Wspólnik spółki z o.o. wieloosobowejbrak tytułu z udziałówbrak tytułu z udziałówart. 8 ust. 6 ustawy systemowej
Członek zarządu z powołania, z wynagrodzeniembrak tytułu z powołaniaod 1 stycznia 2022 r., 9% wynagrodzeniaustawa o świadczeniach; ZUS
Członek rady nadzorczej wynagradzany z tytułu funkcjiemerytalne i rentowe; bez chorobowego i wypadkowegotakustawa systemowa; ustawa o świadczeniach; ZUS
Komplementariusz SKAobowiązkowe od 1 stycznia 2023 r.830,58 zł przy braku przychodów z działalności gospodarczejart. 8 ust. 6 ustawy systemowej; ZUS
Akcjonariusz PSA wnoszący pracę lub usługiobowiązkowe od 1 lipca 2021 r.830,58 złart. 8 ust. 6 pkt 4a ustawy systemowej; ZUS
Akcjonariusz SKA; akcjonariusz PSA z wkładem pieniężnym lub rzeczowymbrak tytułu z akcjibrak tytułu z akcjiart. 8 ust. 6 ustawy systemowej

Przy spółce wieloosobowej ZUS może podnosić, że przeniesienie symbolicznego udziału było pozorne — dokumentuj rzeczywisty cel wejścia drugiego wspólnika. Rozpisz wszystkie pełnione role — przedsiębiorcy, wspólnika, członka organu, pracownika — i dla każdej ustal tytuł osobno.

Jedyny wspólnik i spółki osobowe — od czego liczy się składka

Wspólnik bez przychodów z działalności gospodarczej płaci składkę zdrowotną od przeciętnego, a nie od minimalnego wynagrodzenia — w 2026 r. 830,58 zł miesięcznie z każdej spółki.

Według komunikatu ZUS z 2 lutego 2026 r. podstawą składki osób, które prowadzą pozarolniczą działalność i nie osiągają przychodów z działalności gospodarczej, jest od 1 stycznia 2026 r. kwota 9 228,64 zł — 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2025 r., włącznie z wypłatami z zysku. ZUS powołuje art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej: ustawa o świadczeniach). Rachunek: 9 228,64 zł × 9% = 830,58 zł.

Dotyczy to jedynego wspólnika spółki z o.o. (bez względu na wypłatę dywidendy), wspólników spółki komandytowej i komplementariusza SKA. Spółka komandytowa i SKA są podatnikami CIT (art. 1 ust. 3 pkt 1 ustawy o CIT), więc wspólnik rozlicza udział w zysku, a nie przychód z działalności — ZUS pokazuje to na przykładzie wspólniczki spółki komandytowej. Wspólnik spółki jawnej ma natomiast według poradnika ZUS przychody z działalności gospodarczej (o ile spółka nie jest podatnikiem CIT), a jego składka zależy od formy opodatkowania.

Składkę płaci się z każdej spółki odrębnie. W przykładzie ZUS wspólniczka dwóch jednoosobowych spółek z o.o. i dwóch spółek komandytowych płaci od czterokrotności podstawy. Przy dwóch jednoosobowych spółkach to 2 × 830,58 zł = 1 661,16 zł miesięcznie (przykład hipotetyczny).

Można spotkać pogląd, że wspólnik płaci minimalną składkę przedsiębiorcy — 432,54 zł. ZUS go nie przyjmuje: podstawę równą minimalnemu wynagrodzeniu przypisuje skali, podatkowi liniowemu i karcie podatkowej, a wspólnikom bez przychodów z działalności — wyższą.

Składki społeczne wspólnika liczy się od podstawy nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, w 2026 r. 5 652 zł. Przy kilku spółkach licz składkę zdrowotną z każdej osobno.

Zarząd i rada nadzorcza — dwa różne tytuły

Powołanie do zarządu nie rodzi składek społecznych, ale od 2022 r. rodzi składkę zdrowotną; płatna funkcja w radzie nadzorczej rodzi także składki emerytalne i rentowe.

Według poradnika ZUS o składce zdrowotnej od 1 stycznia 2022 r. osoba powołana do pełnienia funkcji, która pobiera z tego tytułu wynagrodzenie, podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, bez względu na formę podmiotu. Decyduje powołanie w ścisłym znaczeniu, a nie wybór, oraz wynagrodzenie podlegające PIT — ono jest podstawą składki. Tytuł nie powstaje przy umowie o pracę albo zlecenia ani u członka rady nadzorczej objętego ubezpieczeniem zdrowotnym z tego tytułu.

Członek rady nadzorczej wynagradzany z tytułu pełnienia funkcji podlega według ZUS obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, nie podlega chorobowemu ani wypadkowemu i podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podstawą jest przychód w rozumieniu przepisów o PIT, a płatnikiem — spółka. Bez przyznanego wynagrodzenia tytułu do ubezpieczeń społecznych nie ma.

Wśród wyłączeń z tytułu powołania ZUS nie wymienia wspólnika. Jedyny wspólnik z wynagrodzeniem z powołania do zarządu własnej spółki ma więc dwa tytuły do ubezpieczenia zdrowotnego: jako wspólnik (830,58 zł) i jako osoba powołana (9% wynagrodzenia). Zgłoś członka zarządu działającego na podstawie uchwały z wynagrodzeniem do ubezpieczenia zdrowotnego, a w budżecie rady nadzorczej uwzględnij składki emerytalne i rentowe.

Składka zdrowotna w 2026 r. — kwoty według formy opodatkowania

U przedsiębiorcy składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania, a u wspólnika bez przychodów z działalności — od przeciętnego wynagrodzenia.

Składka zdrowotna w 2026 r.

SytuacjaPodstawa wymiaruSkładka miesięcznaPodstawa prawna / źródło
Skala podatkowadochód, nie mniej niż 4 806 zł9% dochodu, nie mniej niż 432,54 złart. 79 ust. 1 ustawy o świadczeniach; komunikat ZUS
Podatek liniowydochód, nie mniej niż 4 806 zł4,9% dochodu, nie mniej niż 432,54 złustawa o świadczeniach; komunikat ZUS
Ryczałt — przychody do 60 000 zł5 537,18 zł498,35 złart. 81 ust. 2f pkt 1 ustawy o świadczeniach
Ryczałt — przychody 60 000–300 000 zł9 228,64 zł830,58 złart. 81 ust. 2f pkt 2 ustawy o świadczeniach
Ryczałt — przychody powyżej 300 000 zł16 611,55 zł1 495,04 złart. 81 ust. 2f pkt 3 ustawy o świadczeniach
Karta podatkowa4 806 zł432,54 złustawa o świadczeniach; komunikat ZUS
Brak przychodów z działalności gospodarczej9 228,64 zł830,58 złart. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach

Rachunki: 4 806 zł × 9% = 432,54 zł; 9 228,64 zł × 60% × 9% = 498,35 zł; 9 228,64 zł × 180% × 9% = 1 495,04 zł.

Kwoty ryczałtowe, składka przy karcie podatkowej i podstawa wspólników obowiązują od 1 stycznia 2026 r. Minimum 432,54 zł przy skali i podatku liniowym dotyczy miesięcy od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r.; za styczeń 2026 r. ZUS wskazał 314,96 zł. Przy ryczałcie próg liczy się od przychodów od początku roku, pomniejszonych o składki społeczne nieodliczone w PIT (art. 81 ust. 2g ustawy o świadczeniach), więc przekroczenie progu zmienia składkę. Ustal kategorię przed pierwszą deklaracją w roku i monitoruj narastające przychody.

Składki społeczne w 2026 r. i ulgi na początek działalności

Pełne składki przedsiębiorcy — społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (FP i FS) — wynoszą w 2026 r. 1 926,76 zł miesięcznie, ale na początku działalności możesz płacić mniej.

Podstawa pełnych składek to 60% × 9 420 zł = 5 652 zł. Składki: emerytalna 1 103,27 zł, rentowa 452,16 zł, chorobowa 138,47 zł, wypadkowa 94,39 zł, FP i FS 138,47 zł — razem 1 926,76 zł. Pełne zestawienie obciążeń zawiera Mapa podatków i składek w Polsce (2026).

  1. Ulga na start — 6 miesięcy bez składek społecznych, tylko ze zdrowotną. Nie przysługuje przy działalności na rzecz byłego pracodawcy, dla którego w bieżącym lub poprzednim roku wykonywałeś te czynności na etacie.
  2. Preferencyjne składki — 24 miesiące od podstawy 30% × 4 806 zł = 1 441,80 zł; składki społeczne 456,18 zł, bez FP i FS.
  3. Mały ZUS plus — przy przychodzie z poprzedniego roku do 120 000 zł; podstawa zależy od połowy dochodu, a składki społeczne wynoszą od 456,18 zł do 1 788,29 zł. Od 2026 r. przysługuje przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy działalności, bez względu na korzystanie z ulgi przed 2026 r.; miesiąc z choćby jednym dniem ulgi liczy się jako pełny. Zgłoszenie składasz do 31 stycznia albo w ciągu 7 dni od rozpoczęcia lub wznowienia działalności (art. 18c ustawy systemowej).

Wakacje składkowe zwalniają raz w roku ze składek społecznych i na FP i FS za wybrany miesiąc; składki finansuje budżet państwa, a zwolnienie jest pomocą de minimis. Nie obejmują składki zdrowotnej. ZUS przyznaje je osobom wpisanym do CEIDG, w tym wspólnikom spółki cywilnej, które w miesiącu poprzedzającym wniosek zgłaszały do ubezpieczeń najwyżej 10 osób łącznie z sobą. Warunkiem jest też przychód do 2 mln euro w co najmniej jednym z dwóch poprzednich lat albo brak przychodu. Wniosek RWS składasz przez eZUS w miesiącu poprzedzającym zwolnienie.

ZUS opisuje te ulgi jako rozwiązania dla prowadzących działalność gospodarczą; wspólnik spółki cywilnej korzysta z nich jak przedsiębiorca. Zaplanuj kolejność ulg przed rejestracją.

Umowa o pracę i działalność — zbieg tytułów

Przy etacie z co najmniej minimalnym wynagrodzeniem składki społeczne płacisz tylko z umowy o pracę, ale składkę zdrowotną z działalności — nadal.

Według poradnika ZUS o stanie prawnym na 1 stycznia 2026 r. osoba spełniająca warunki obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu stosunku pracy i pozarolniczej działalności podlega tym ubezpieczeniom wyłącznie ze stosunku pracy. Warunkiem jest zagwarantowane w umowie co najmniej minimalne wynagrodzenie, a przy niepełnym etacie — podstawa składek co najmniej równa minimalnemu wynagrodzeniu, w 2026 r. 4 806 zł. Jeżeli warunek nie jest spełniony, składki społeczne płacisz obowiązkowo także z działalności.

Reguła obejmuje także wspólnika, ale dotyczy tylko ubezpieczeń społecznych — składka zdrowotna z działalności pozostaje.

Przykład hipotetyczny: programistka zarabia na etacie 6 000 zł i prowadzi działalność na podatku liniowym z dochodem 10 000 zł miesięcznie. Składki społeczne płaci tylko z etatu. Z działalności płaci składkę zdrowotną 4,9% × 10 000 zł = 490 zł, więcej niż minimum 432,54 zł. Przy pół etatu za 3 000 zł płaciłaby z działalności również składki społeczne.

Efekt zakłada rzeczywisty stosunek pracy — umowę o pracę jedynego wspólnika z własną spółką oceniaj osobno. Sprawdzaj wynagrodzenie z etatu przy każdej zmianie warunków zatrudnienia.

Składki w PIT — co odliczysz i od czego

Przy skali i podatku liniowym składki społeczne odliczysz od dochodu, a składkę zdrowotną — tylko przy podatku liniowym i do 14 100 zł w 2026 r.

Artykuł 26 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o PIT pozwala odliczyć od dochodu składki zapłacone w roku podatkowym na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Działa z zastrzeżeniem m.in. art. 29–30cb, więc nie obejmuje np. dywidend. Odliczasz tylko składki nieujęte w kosztach i nieodliczone przy podatku liniowym ani od przychodu na ryczałcie (art. 26 ust. 13a). Przy podatku liniowym dochód pomniejszasz o składki społeczne oraz zdrowotne z tej działalności (art. 30c ust. 2 pkt 1 i 2). Zdrowotne zaliczone do kosztów lub odliczone łącznie nie mogą przekroczyć 14 100 zł. Poza tym wyjątkiem składka zdrowotna nie jest kosztem (art. 23 ust. 1 pkt 58).

Dyrektor KIS w interpretacji z 3 lutego 2025 r. stwierdził wobec komplementariusza SKA: „Wydatku poniesionego przez Panią na opłacenie składki zdrowotnej, o której mowa we wniosku, nie może Pani zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ została ona wyłączona z tych kosztów wprost na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”. W interpretacji z 22 stycznia 2025 r. ocenił składki komplementariusza spółki komandytowej: „nie może Pan zaliczyć zapłaconych składek społecznych do kosztów uzyskania, pomniejszając przychód z tytułu wynagrodzenia za prowadzenie spraw spółki komandytowej. Wynika to z faktu, że wydatek ten nie jest związany z tym konkretnym źródłem przychodów”. Organ nie uzna więc składek wspólnika za koszt innego źródła — drogą jest odliczenie od dochodu.

Z interpretacji z 15 czerwca 2026 r. wynika, że odliczenie składek w zeznaniu PIT-36L „stanowi uprawnienie podatnika, a nie jego obowiązek”. Przy skali składka zdrowotna nie obniża podatku od 2022 r., gdy uchylono art. 27b.

Przykład hipotetyczny: przy podatku liniowym i dochodzie 30 000 zł miesięcznie składka zdrowotna wynosi 4,9% × 30 000 zł = 1 470 zł, rocznie 1 470 zł × 12 = 17 640 zł. Odliczysz 14 100 zł, co obniża podatek o 14 100 zł × 19% = 2 679 zł; pozostałe 3 540 zł nie daje efektu. Jedyny wspólnik z samymi dywidendami nie odliczy składek wcale — uwzględnij to przy wyborze formy prawnej.

Rok 2027 — rachunek przy niezmienionych przepisach

Na 2027 r. znana jest tylko przewidywana płaca minimalna, więc wiarygodnie policzysz wyłącznie kwoty od niej zależne.

Minimalne wynagrodzenie w 2027 r. ma wynieść 4 950 zł — tyle przewiduje rządowy projekt rozporządzenia Rady Ministrów, z mocą od 1 stycznia 2027 r. Przy tej kwocie i niezmienionych przepisach preferencyjna podstawa wyniesie 30% × 4 950 zł = 1 485,00 zł. Minimalna składka zdrowotna przy karcie podatkowej, a od lutego 2027 r. także przy skali i podatku liniowym, wyniesie 9% × 4 950 zł = 445,50 zł. Pełna podstawa zależy od prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, a kwoty ryczałtowe i składka wspólników — od przeciętnego wynagrodzenia z czwartego kwartału 2026 r.; tych danych jeszcze nie ogłoszono.

ZUS publikuje kwoty w komunikatach — na 2026 r. zrobił to 2 lutego 2026 r. Budżetuj 2027 r. wariantowo.

Najczęstszy błąd

Najczęstszy błąd to założenie, że przeniesienie działalności do jednoosobowej spółki z o.o. „zwalnia z ZUS” właściciela, bo składki płaci się od wynagrodzenia, a dywidenda nim nie jest.

Katalog ustawy systemowej wymienia wprost wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. Obowiązek powstaje od wpisu spółki do KRS albo nabycia udziałów — bez względu na wypłaty ze spółki i na to, czy wspólnik w niej pracuje. Dochodzi składka zdrowotna z art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach, wyższa od minimalnej składki przedsiębiorcy.

Przykład hipotetyczny na 2026 r. (podstawa minimalna, składki społeczne z chorobowym oraz FP i FS): 1 926,76 zł + 830,58 zł = 2 757,34 zł miesięcznie, czyli 2 757,34 zł × 12 = 33 088,08 zł rocznie. Przedsiębiorca na skali z minimalną składką zdrowotną zapłaciłby 1 926,76 zł + 432,54 zł = 2 359,30 zł; różnica 398,04 zł wynika ze składki zdrowotnej.

Zgłoś się do ubezpieczeń od dnia wpisu spółki do KRS i ujmij składki w budżecie od pierwszego miesiąca. Przed przejściem z jednoosobowej działalności gospodarczej do spółki porównaj pełne obciążenia — zob. Przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę z o.o. — co naprawdę dzieje się z podatkami.

Podsumowanie

  1. Ustal tytuł do ubezpieczeń dla każdej pełnionej roli — przedsiębiorcy, wspólnika, członka zarządu, rady nadzorczej i pracownika — zanim policzysz składki.
  2. Przyjmij, że jedyny wspólnik spółki z o.o., wspólnicy spółki komandytowej i komplementariusz SKA bez przychodów z działalności gospodarczej płacą w 2026 r. składkę zdrowotną 830,58 zł z każdej spółki odrębnie.
  3. Sprawdź przy etacie, czy wynagrodzenie osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie — od tego zależy, czy z działalności płacisz składki społeczne obowiązkowo.
  4. Rozliczaj składki w PIT według formy opodatkowania: przy skali i podatku liniowym społeczne odliczaj od dochodu, a zdrowotną — tylko przy podatku liniowym, do 14 100 zł w 2026 r.
  5. Traktuj kwoty na 2027 r. (1 485,00 zł i 445,50 zł) jako rachunek przy niezmienionych przepisach i potwierdź je w komunikacie ZUS.

Źródła powołane

Powiązane materiały

Dlaczego tworzymy?

Jako doradca podatkowy dbam o merytoryczną jakość naszych bezpłatnych materiałów. Moim celem jest edukowanie rynku poprzez rzetelne analizy, które pozwalają przedsiębiorcom bezpiecznie stosować prawo w praktyce.

Napisz do nas →
Charakter materiału. Artykuł ma charakter edukacyjny i informacyjny. Przedstawia znane nam przepisy, orzecznictwo i interpretacje według stanu prawnego na dzień 23 września 2026 r. i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie. Zastosowanie opisanych rozwiązań wymaga potwierdzenia przez doradcę podatkowego, radcę prawnego lub adwokata z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy; nie odpowiadamy za skutki wdrożenia rozwiązań bez takiego potwierdzenia.