Brak obowiązku MDR nie potwierdza neutralności reorganizacji. Od 1 października 2026 r. nowe przepisy obejmują schematy transgraniczne, a sprawy wcześniejsze wymagają zastosowania reguł przejściowych. W tym poradniku sprawdzamy pięć scenariuszy, próg EBIT, rolę zespołu i konkretne terminy. Stan prawny: 13 października 2026 r. Ogólny opis systemu znajdziesz w materiale MDR po reformie.
Oś czasu zaczyna się przed wpisem do KRS
Nie wybieraj reżimu wyłącznie według daty połączenia lub podziału w rejestrze. Uzgodnienie obejmuje także planowane i powiązane czynności, etapy oraz szereg uzgodnień (art. 86a § 2 pkt 19). Jego udostępnienie może nastąpić w prezentacji, wiadomości lub rozmowie przedstawiającej założenia, mechanizm, etapy lub sposób uzyskania korzyści (pkt 18). Nie każda ogólna rozmowa o możliwych formach reorganizacji oznacza jednak udostępnienie konkretnego schematu.
Promotor wykonujący czynności z art. 86b § 1 pkt 1 ma 30 dni według najwcześniejszego wskazanego zdarzenia: od dnia następnego po udostępnieniu lub przygotowaniu do wdrożenia albo od dnia pierwszej czynności związanej z wdrażaniem. Przy czynnościach wspomagających pkt 2 odnosi termin do dnia następnego po udzieleniu pomocy, wsparcia lub porady. Obowiązek korzystającego i jego początek badaj odrębnie według art. 86c.
W karcie projektu zapisz daty, zdarzenia, uczestników, rodzaj informacji, stan wysyłki i podstawę przejściową. Data sporządzenia późniejszej opinii nie zastępuje daty wcześniejszego udostępnienia. Jeżeli pojawiają się nowe fakty lub zmienia zakres projektu, ponownie oceń kwalifikację i obowiązki uzupełnienia.
Sprawy sprzed reformy: odtwórz także wyjątki
Dawny art. 86a § 1 pkt 10 przewidywał trzy drogi: ogólną cechę wraz z kryterium głównej korzyści, szczególną cechę albo inną szczególną cechę. Dla schematu transgranicznego pkt 12 i § 3 wyznaczały własny zakres, obejmujący ogólne cechy lit. a–h z kryterium albo cechę szczególną. Nie każdy schemat w dawnym prawie był transgraniczny.
Przy schemacie innym niż transgraniczny sprawdzano kryterium kwalifikowanego korzystającego. Dawny § 4 obejmował przekroczenie 10 mln euro przychodów, kosztów lub aktywów w poprzednim albo bieżącym roku, wartość rynkową rzeczy lub praw objętych uzgodnieniem ponad 2,5 mln euro lub wskazane powiązanie z takim podmiotem. Kwoty przeliczano według § 8. Sam fakt, że jedna spółka była mała, nie kończył testu.
Uwzględnij też dawne wyłączenia: § 5 dotyczący niekwalifikowanego korzystającego i określonej sytuacji umowy o współdziałanie oraz § 5a dla schematów innych niż transgraniczne w zakresie CIT w okresie estońskiego CIT. Przekroczenie progu nie dowodziło samo istnienia cechy. Po ustaleniu dawnego obowiązku przejdź do przepisów przejściowych — nie zakładaj automatycznie, że trzeba wysłać każdy dawny formularz.
Nowy test: zakres, transgraniczność, cecha i rola
Nowy art. 86a § 1 wyłącza VAT i akcyzę z rozdziału MDR. Definicja schematu z § 2 pkt 13 wymaga uzgodnienia dotyczącego co najmniej dwóch państw UE albo państwa UE i państwa trzeciego, jednej z przesłanek lit. a–e oraz ogólnej albo szczególnej cechy rozpoznawczej. Analiza obejmuje uczestników, zagraniczne zakłady i całość czynności; adresy samych stron umowy nie wystarczają.
Ogólne cechy z pkt 8 wymagają kryterium głównej korzyści z pkt 5. Szczególne z pkt 15 — nie. Dlatego realny cel gospodarczy i brak istotnej oszczędności nie wyłączają automatycznie raportowania transferu funkcji lub trudnych do wyceny praw. Nie ma ogólnego progu wielkości firmy zastępującego badanie konkretnych cech.
Gdy czynności promotora wykonuje pracownik jako obowiązki służbowe w ramach umowy o pracę, promotorem jest pracodawca (art. 86a § 6). Nie przenoś bez zastrzeżeń dawnych interpretacji o osobistej roli pracownika. Gdy korzystający jest również promotorem schematu niestandaryzowanego, działa wyłącznie jako korzystający (§ 7). Przy zewnętrznym zespole sprawdź obie części definicji promotora, jego wiedzę i wymagany związek z UE.
Przy wielu doradcach lub spółkach uzgodnij przepływ potwierdzeń. Art. 86e § 1 pozwala oprzeć zwolnienie innych promotorów na dowodzie zgłoszenia, lecz § 1a–1b może wymagać uzupełnienia pominiętego promotora lub informacji w terminie 30 dni od właściwego zdarzenia. Korzystający nadal ocenia własny MDR-3. Samo otrzymanie numeru od innego doradcy nie zamyka całej obsługi.
Przepisy przejściowe i przykłady terminów
Art. 24 nowelizacji dotyczy terminu upływającego z dniem 30 października 2026 r. Zachowuje stare zasady wykonania wskazanych dawnych obowiązków MDR-1. Nie mówi o wszystkich terminach upływających do tej daty. Przy innym terminie trzeba osobno ocenić powstanie obowiązku, zmienione przepisy i reguły międzyczasowe.
Art. 25 stosuje nowy termin MDR-3 do informacji przekazywanych od wejścia reformy, natomiast art. 26 wyłącza informację o stosowaniu dla schematu innego niż transgraniczny zgłoszonego przed tą datą na wskazanej podstawie. Art. 27 dotyczy nowych udostępnień dawnego schematu standaryzowanego, a art. 23 — podmiotu, który był wspomagającym i spełnia nową definicję promotora. Każdy z tych przepisów odpowiada na inne pytanie.
W dwóch pierwszych przykładach zakładamy udostępnienie jako najwcześniejsze zdarzenie oraz istnienie obowiązku raportowania w odpowiednim reżimie. Przykład kwartalny dotyczy promotora objętego art. 86f § 4; przykład roczny — korzystającego objętego art. 86j, bez wyłączenia przejściowego. Daty przyszłe obliczamy według przepisów znanych na dzień aktualizacji.
| Zdarzenie | Rachunek | Wynik |
|---|---|---|
| Udostępnienie 30.09.2026 | 30 dni od 1.10; brak wcześniejszego zdarzenia. | 30.10.2026 (piątek); dawny reżim na podstawie art. 24. |
| Udostępnienie 1.10.2026 | 30 dni od 2.10; 31.10 jest sobotą, 1.11 niedzielą. | 2.11.2026 (poniedziałek), art. 12 § 5 Ordynacji. |
| MDR-4 za IV kwartał 2026 | 30. dzień po 31.12 to 30.01.2027, sobota. | 1.02.2027 (poniedziałek). |
| MDR-3 za kalendarzowy 2026 r. | Koniec czwartego miesiąca po zakończeniu właściwego roku. | 30.04.2027 (piątek). |
Przy udostępnieniu 29 września analogiczny termin to 29 października. Brak objęcia literalnym art. 24 nie stanowi samodzielnego dowodu wygaśnięcia obowiązku. To przykład wymagający indywidualnej analizy międzyczasowej, nie gotowa reguła do masowego zamknięcia rejestru.
MDR-3 składa się oddzielnie dla każdego schematu. Termin zależy od roku podatkowego PIT lub CIT, roku PGK w określonym przypadku albo roku kalendarzowego korzystającego niebędącego podatnikiem PIT ani CIT. Wykonanie czynności schematu wystarcza mimo braku korzyści. Nie myl tego terminu z terminem CIT-8 ani nie zakładaj jednego zbiorczego raportu dla wszystkich schematów.
Pięć reorganizacji i przykład progu EBIT
Scenariusze krajowe w tabeli zakładają nowe uzgodnienie po reformie, którego całość rzeczywiście zamyka się w Polsce. Nie są oceną operacji zaczętej wcześniej ani wyłącznie jednego etapu międzynarodowego planu. Wynik dotyczy MDR, bez potwierdzenia skutków CIT, PIT, VAT lub PCC.
| Scenariusz | Pierwsze rozstrzygnięcie | Dalsza analiza |
|---|---|---|
| Połączenie spółek w Polsce | Jeżeli całe nowe uzgodnienie pozostaje wyłącznie krajowe, nie spełnia nowej definicji schematu. | Sprawdź również uczestników, wcześniejsze etapy, zakłady i powiązane czynności zagraniczne. |
| Podział przez wydzielenie w Polsce | Sam podział nie tworzy transgraniczności; wynik zależy od całego uzgodnienia. | Nie pomijaj połączonego transferu aktywów lub funkcji za granicę. |
| Wymiana udziałów w Polsce | Wyłącznie krajowa całość nowego uzgodnienia pozostaje poza definicją. | Przy zagranicznym holdingu zbadaj lit. a–e i cechy; sama etykieta wymiany udziałów nie daje odpowiedzi. |
| Aport przedsiębiorstwa lub ZCP | Wyłącznie krajowa całość nowego uzgodnienia nie jest schematem w nowym reżimie. | Zagraniczny odbiorca, zakład, przenoszone prawa lub funkcje wymagają testu transgraniczności i cech. |
| Transfer funkcji do spółki za granicą | Możliwa szczególna cecha art. 86a § 2 pkt 15 lit. j. | Sprawdź powiązania i prognozowany roczny EBIT w trzyletnim okresie; główna korzyść nie jest warunkiem tej cechy. |
Przykład hipotetyczny: polska spółka przenosi funkcje i aktywa do powiązanej spółki niemieckiej. Zakładamy spełnienie transgraniczności i powiązań według definicji MDR. Wiarygodna prognoza rocznego EBIT podmiotu przenoszącego przedstawia się następująco.
| Rok po transferze | Bez transferu | Po transferze | Udział pozostałego EBIT |
|---|---|---|---|
| Pierwszy | 10 mln zł | 4 mln zł | 40% |
| Drugi | 12 mln zł | 5 mln zł | 41,67% |
| Trzeci | 14 mln zł | 6 mln zł | 42,86% |
W każdym z trzech lat roczny EBIT po transferze jest niższy niż 50% prognozy bez transferu. Przy opisanych założeniach wskazuje to na szczególną cechę z art. 86a § 2 pkt 15 lit. j; brak głównej korzyści podatkowej jej nie wyłącza. Porównujemy wynik podmiotu przenoszącego lub podmiotów przenoszących, nie dowolnie wybranej całej grupy. Tabela pokazuje prosty przypadek; nie rozstrzyga metody porównania każdej możliwej prognozy, w tym straty.
Granica ma znaczenie: dokładnie 5 mln zł wobec 10 mln zł to 50%, a nie mniej niż 50%. Jeśli w analogicznym wariancie we wszystkich trzech latach wynik wynosi dokładnie połowę, ta przesłanka lit. j nie jest spełniona. Nadal trzeba sprawdzić inne cechy. Nie zaokrąglaj wartości granicznych przed testem; procenty w tabeli służą prezentacji.
Do analizy dołącz prognozy obu wariantów, ich założenia, okresy, źródła danych i opis przenoszonych funkcji. Osobno oceniaj warunki neutralności, ceny transferowe i GAAR. Zgłoszenie MDR nie nadaje prawa do preferencji, a brak zgłoszenia nie dowodzi jej utraty.
Odpowiedzialność po zmianie prawa
Art. 80f § 1–3 KKS obejmuje wskazane niewykonanie lub spóźnione wykonanie obowiązków, w tym MDR-1, MDR-4, MDR-3 i wymaganych powiadomień. Górna granica to 720 stawek dziennych. Posługiwanie się unieważnionym NSP jest objęte § 4 z granicą 240 stawek, a wypadek mniejszej wagi — § 5. Nie są to automatyczne kary nakładane na każdą osobę wpisaną do zarządu.
Przypisanie odpowiedzialności wymaga oceny czynu, umyślności i winy. Art. 9 § 3 KKS obejmuje także osobę zajmującą się sprawami gospodarczymi, zwłaszcza finansowymi, na podstawie prawa, decyzji, umowy albo faktycznego wykonywania. Podział zadań jest istotnym dowodem, lecz samo powierzenie formularza doradcy nie przesądza wyniku.
Przy historycznym uchybieniu art. 2 § 2–3 KKS nakazuje porównać ustawy z uwzględnieniem względniejszej dla sprawcy, bez wybierania korzystnych fragmentów obu. Paragraf 6 reguluje skutki ustania karalności czynu objętego orzeczeniem. Dlatego nie obiecuj ani powszechnego umorzenia, ani dalszej karalności każdego dawnego zaniedbania. Możliwość czynnego żalu wymaga odrębnego sprawdzenia całego art. 16, w tym wyłączeń.
Notatka, tajemnica zawodowa i dowód zgłoszenia
Rekomendowana notatka powinna pozwolić odtworzyć tok decyzji: zakres uzgodnienia i jego etapy; uczestników i państwa; każdą badaną cechę; rolę podmiotu; zdarzenie rozpoczynające termin; przepisy przejściowe; wniosek i osobę odpowiedzialną. Dołącz źródła faktów oraz dowody wysyłki i powiadomień. Nie nadawaj dokumentowi wcześniejszej daty; późniejsza analiza może porządkować istniejące dowody, ale powinna ujawniać datę jej sporządzenia.
Ordynacja nie ustanawia ogólnego wymogu uchwały zarządu potwierdzającej brak schematu. Art. 180–181 i 191 przewiduje szerszą ocenę legalnych dowodów, więc notatka nie jest ani jedynym możliwym dowodem, ani automatyczną ochroną. Po uchyleniu art. 86l–86m obieg spraw MDR pozostaje naszym zaleceniem organizacyjnym; pozostałe obowiązki prawne firmy trzeba oceniać osobno.
Promotor objęty art. 86b § 4 nie przekazuje informacji naruszającej jego ustawową tajemnicę. Powiadamia na piśmie zlecającego promotora, a w jego braku zlecającego korzystającego, niezwłocznie, najpóźniej w 7 dni od rozpoczęcia biegu terminu z § 1, przekazując wymagane dane (§ 4a). Uprawnienie dotyczy wskazanych zawodów i nie zależy już od niestandaryzowanego charakteru schematu. Umowa o obsługę nie może dowolnie przenieść ustawowych obowiązków.
Korzystający powiadomiony zgodnie z § 4a raportuje także mimo odmiennej oceny uzgodnienia, po weryfikacji danych. Jeżeli powiadomienie dotarło po jego terminie, działa niezwłocznie, najpóźniej w 14 dni (art. 86c § 2 i 5). Zachowaj dowód doręczenia. Nie rozsyłaj dokumentów i danych identyfikacyjnych całej grupie bez sprawdzenia adresatów oraz zakresu obowiązku.
Najczęstszy błąd: jedna odpowiedź na trzy pytania
Oddziel: czy jest schemat i obowiązek informacji, czy rozliczenie podatku jest prawidłowe oraz czy określona osoba ponosi odpowiedzialność za uchybienie. NSP potwierdza kwalifikację opisanego uzgodnienia, ale nie prawdziwość faktów ani zgodność sposobu opodatkowania z prawem (art. 86g § 6–7).
Nowy wniosek o interpretację przepisów MDR wyłącza art. 14b § 2a pkt 4. Art. 20 nowelizacji zachowuje dawne przepisy dla wcześniejszych postępowań niezakończonych prawomocnie. Zastosowanie się do odmowy nadania NSP z powodu braku schematu ma znaczenie ochronne z art. 86i § 7 dla składającego i uczestników; nie utożsamiaj go z odmową z powodu braków formularza.
Lista do zamknięcia analizy reorganizacji
- Ustal pełny plan i najwcześniejsze zdarzenia, nie tylko datę KRS.
- Odtwórz dawny obowiązek wraz z wyjątkami, jeżeli projekt zaczął się przed reformą.
- W nowym reżimie sprawdź transgraniczność i każdą właściwą cechę, w tym szczególne cechy bez testu głównej korzyści.
- Przypisz role, terminy, powiadomienia i uzupełnienia; udokumentuj korzystanie z cudzego zgłoszenia.
- Rozdziel wnioski MDR od neutralności, GAAR i odpowiedzialności karnej skarbowej.
- Zachowaj źródła, prognozy, datowaną notatkę, wysłane dokumenty i UPO; zaplanuj dalsze raporty.
Źródła powołane
- Ordynacja podatkowa, Dz.U. 2026 poz. 622 ze zm. — bieżące art. 12, 14b oraz 86a–86o. Źródło urzędowe
- Ordynacja podatkowa, tekst ogłoszony w maju 2026 r. — porównanie historycznego rozdziału MDR. Źródło urzędowe
- Ustawa zmieniająca z 29.05.2026, Dz.U. poz. 846 — zwłaszcza art. 1, 6, 8, 20, 23–27 i 35. Źródło urzędowe
- Kodeks karny skarbowy, Dz.U. 2025 poz. 633 ze zm. — art. 1, 2, 4, 9, 16 i 80f. Źródło urzędowe
- KAS, Struktury i sprawozdania MDR — wzory i okresy stosowania. Źródło urzędowe
Odesłanie do e-booka
Powiązana książka z serii Biblioteka Restrukturyzacji jest dostępna w katalogu e-booków. Sprawdź datę i zakres danego wydania; niniejszy poradnik nie zastępuje analizy konkretnego projektu.
Dlaczego tworzymy?
Jako doradca podatkowy dbam o merytoryczną jakość naszych bezpłatnych materiałów. Moim celem jest edukowanie rynku poprzez rzetelne analizy, które pozwalają przedsiębiorcom bezpiecznie stosować prawo w praktyce.
Napisz do nas →Podstawy prawne według stanu na 13.10.2026: Ordynacja podatkowa — art. 12, 14b § 2a pkt 4, 86a–86o oraz 180–181 i 191; ustawa zmieniająca, Dz.U. 2026 poz. 846 — art. 1 pkt 2 i 24–39, art. 6, art. 8 pkt 1–2, art. 20, 23–27 i 35; KKS — art. 1, 2, 4, 9 § 3, 16 i 80f. Przepisy historyczne wskazano odrębnie. Przykłady mają charakter hipotetyczny, a listy organizacyjne są rekomendacjami.